بهترین روشهای طراحی پارکینگ (با تمرکز روی ستونگذاری بهینه)
در سال ۱۴۰۴–۱۴۰۵ ، طراحی پارکینگ برای ساختمانهای مسکونی، مسکونی واداری یا تجاری در ایران باید کاملاً منطبق با مقررات ملی ساختمان (مبحث ۳، ۴ و ۱۵) و ضوابط شهرداریهای محلی (مانند طرح تفصیلی تهران) باشد تا جواز ساخت صادر شود.
تمرکز اصلی این مقاله روی بهترین نوع ستونگذاری برای استفاده بهینه از فضا است، که شامل حداکثر کردن تعداد پارکینگها، کاهش فضای مرده و رعایت ایمنی میشود.
اطلاعات بر اساس منابع معتبر ایرانی مانند سایتهای مهندسی و شهرداری گردآوری شده. برای مجوز، نقشهها باید توسط مهندس معمار و سازه تأیید شود و به شهرداری ارائه گردد.
بیشتر بخوانید: مجموعه کامل ضوابط و قوانین پارکینگ
اصول کلی طراحی پارکینگ برای جواز ساخت
الزام تأمین پارکینگ: بر اساس طرح تفصیلی، حداقل یک پارکینگ برای هر واحد مسکونی (بیش از ۱۰۰ مترمربع) الزامی است.
برای اداری/تجاری، بر اساس متراژ و کاربری (مثلاً ۱ پارکینگ به ازای هر ۵۰ متر تجاری).
انواع پارکینگ: زیرزمینی، پیلوتی (همکف) یا طبقاتی. پارکینگ زیرزمینی اولویت دارد برای بهینهسازی فضا.
نکات مجوز: نقشه پلان پارکینگ باید شامل ابعاد دقیق، رمپ، ستونها، روشنایی، اطفای حریق و دسترسی معلولین باشد. عدم رعایت منجر به رد جواز میشود.
ابعاد استاندارد پارکینگ (پایه ستونگذاری)
ابعاد هر جای پارک: حداقل خالص ۲.۵ متر عرض × ۵ متر طول (برای خودروهای سواری استاندارد).
برای چند پارکینگ کنار هم:
یک پارکینگ: ۲.۵ × ۵ متر.
دو پارکینگ: اگر دو طرف دیوار، ۵ × ۵ متر؛ اگر یک طرف دیوار و یک طرف ستون، ۴.۷۵ × ۵ متر.
سه پارکینگ: ۶.۵–۷.۵ × ۵ متر (۲.۵ متر به ازای هر واحد اضافی).
عرض مسیر عبوری: حداقل ۳ متر (برای تردد یکطرفه)؛ ۵–۶ متر برای دوطرفه.
ارتفاع مفید: حداقل ۲.۲ متر (برای پیلوتی بدون زیرزمین)؛ حداکثر ۲.۶ متر (برای پیلوتی با استفاده پارکینگ).
بهترین نوع ستونگذاری برای استفاده بهینه از فضا
ستونها اصلیترین عامل محدودکننده در پارکینگ هستند و طراحی گرید (شبکه) آنها باید حداکثر پارکینگ را فراهم کند، در حالی که ایمنی سازه (باربری) رعایت شود. بهترین روشها بر اساس مقررات ایران:
فاصله بهینه ستونها:
داخل به داخل ستونها: برای دو پارکینگ، حداقل ۴.۵ متر (امکان پارک دو خودرو بدون مشکل). این فاصله اجازه مانور ۵ متر (محور به محور ستونها) میدهد.
برای سه پارکینگ:
۷–۷.۵ متر داخل به داخل (۲.۵ متر × ۳).
برای بیش از ۱۰۰۰ مترمربع پارکینگ: فاصله بیشتر (تا ۸ متر) برای بهینهسازی.
بهترین الگوهای گرید ستونگذاری
گرید ۵ متری (محور به محور): مناسب برای دو پارکینگ بین ستونها (بهینه برای فضاهای کوچک مسکونی).
گرید ۷.۵ متری: ایدهآل برای سه پارکینگ (حداکثر بهرهوری در پارکینگهای متوسط؛ کاهش فضای مرده).
گرید ۸–۱۰ متری: برای پارکینگهای بزرگ اداری/تجاری، اجازه ۴ پارکینگ یا بیشتر میدهد، اما نیاز به تیرهای قویتر دارد.
الگوی L شکل یا همپوشانی: استفاده از فضای خالی بین رمپ و ستونها برای پارک اضافی یا تأسیسات (پله، آسانسور).
نکات بهینهسازی
ستونها را در لبه پارکینگها قرار دهید تا فضای مانور افزایش یابد.
برای چرخش 90 درجه خودرو، حداقل 5 متر فضا نیاز است.
برای چرخش 180 درجه خودرو، حداقل 10 متر فضا نیاز است.
از ستونهای بتنی مربع (۳۰–۵۰ سانتیمتر) استفاده کنید تا فضای کمتری اشغال کنند.
در پارکینگ طبقاتی، ستونها را همتراز نگه دارید تا هزینه سازه کاهش یابد.
ایجاد رمپ و گردش مرتبط با ستونگذاری
شیب رمپ: حداکثر ۱۵–۱۷٪ (برای پارکینگ خصوصی کوچک ۱۷٪؛ عمومی ۱۶٪ برای طول بیش از ۲۰ متر). شیب ابتدایی/انتهایی ۱۰٪.
شعاع گردش: حداقل ۵ متر برای رمپ منحنی؛ فضای گردش ۵×۵ متر برای مستقیم.
عرض رمپ: ۳–۵ متر (۳.۵ متر برای ورود/خروج جدا).
بهینهسازی: رمپ را در حیاط یا گوشه قرار دهید تا فضای پارکینگ بیشتر شود.
نکات ایمنی و پایداری برای جواز
روشنایی و نشانهگذاری: LED خطی، چراغهای وضعیت (سبز/قرمز)، کف اپوکسی ضدلغزش.
ایمنی: اسپرینکلر حریق، دتکتور CO، دسترسی معلولین (عرض پارکینگ ۳.۵ متر).
پشتیبانی EV: حداقل ۱۰٪ فضاها برای شارژر (آیندهنگری برای مجوزهای جدید).
هزینه و بازگشت: ستونگذاری بهینه میتواند ۲۰–۳۰٪ فضای مفید را افزایش دهد، که ارزش ملک را بالا میبرد.
برای جواز، حتماً با نظام مهندسی استان مشورت کنید، زیرا ضوابط محلی (تهران و سایر شهرها) متفاوت است
