قوانین مربوط به کلیات و تعداد آسانسور

ملاحظات لرزه ای و مقاومت سازه ای دوربند شفت ها

ملاحظات لرزه ای و مقاومت سازه ای دوربند شفت ها طرح و اجرای دوربند شفت پلکان ها و آسانسورها و انتخاب مصالح مربوط به آنها باید از نظر مقاومت در برابر نیروهای زلزله مطابق با مبحث ششم مقررات ملی ساختمان و آیین نامه شماره ۲۸۰۰ صورت گیرد.

همچنین یکپارچگی سازهای و مقاومت ضربهای دوربندهای پلکان خروج و آسانسورها باید مطابق با مباحث سازهای مقررات ملی ساختمان از مشخصات لازم برخوردار باشد.

آسانسور دسترسی آتش نشانی

برای ساختمانهای با ارتفاع بیش از ۴۰ متر از تراز متوسط زمین باید حداقل دو آسانسـور مناسـب برای دسترسی نیروهای آتش نشانی فراهم گردد.
برای آسانسورهای دسترس آتشنشانی، باید علاوه بر شرایط محافظت آسانسورها در برابر آتش کـه در سایر فصول این مبحث آمده است، شرایط زیر نیز تأمین شود:

۱- هر آسانسور دسترسی آتشنشانی باید به طور مستقل در یک شفت محافظـت شـده قـرار داشـته باشد؛
۲- آسانسور دسترسی آتشنشانی باید به تمام طبقات دسترسی داشته باشد؛

– این آسانسورها باید به یک لابی باز شوند. لابی این آسانسورها باید حداقل یک ساعت و درب آن دارای حداقل ۴۵ دقیقه مقاومت در برابر آتش باشد و به شفت محافظت شده یکی از پلکانهـای خروج دسترسی مستقیم داشته باشد. مساحت لابی باید حداقل ۱۴ متر مربع و عرض آن حداقل ۲/۴۵ متر باشد؛

۳- آسانسورها باید دارای ظرفیت حداقل ۱۳ نفر (۱۰۰۰ کیلوگرم) بوده، حداقل یکی از آنها دارای قابلیت حمل برانکار مطابق مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان باشد؛
۴- آسانسور باید دارای کلید آتش نشان باشد؛

نیروی برق اضطراری باید برای موارد زیر تأمین شود:

• تأسیسات آسانسور
• روشنایی شفت آسانسور
• تأسیسات خنککننده و تهویه اتاق تأسیسات آسانسور
• تأسیسات کنترل خنک کننده آسانسور

۵- تمامی کابلها و سیم هایی که در خارج از شفت آسانسور و اتاق آسانسور قرار میگیرند و نیروی برق عادی و اضطراری را برای کنترل

• سیگنال ها،
• ارتباطات با اتاق آسانسور،
• روشنایی، گرمـایش،
• هواسازی،
• تهویه و
• سیستم کشف حریق

برای آسانسورهای آتشنشان فراهم مـیکننـد یـا بایـد توسط ساختاری با حداقل ۹۰ دقیقه مقاومت در برابر آتش محافظت شوند یا دارای حـداقل ۹۰ دقیقه مقاومت در برابر آتش باشند؛

۶- از عدم نفوذ آب ناشی از سیستم اسپرینکلر سایر فضاها یا سایر دلایل به فضای شـفت آسانسـور دسترسی آتشنشانی با روشهای مناسب اطمینان حاصل گردد؛
۷- تمامی ارتفاع شفت این آسانسورها باید در زمانی که عملیات امداد و نجات در جریان است دارای حداقل ۱۱ لوکس روشنایی باشند؛
۸- برای کلیه آسانسورها باید الزامات مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان نیز رعایت گردد.

۵-۵-۳ ضوابط تکمیلی ساختمانهای بلند
ساختمان های بلند باید به سیستم کشف و اعلام حریق خودکار مجهز باشند.

در تمام ساختمان های بلند با هر نوع تصرف با ارتفاع بیش از ۲۳ متر بالای تراز زمـین (بـرای کـف بـالاترین طبقـه قابـل تصرف)، علاوه بر الزامات بیان شده در قسمت های دیگر این فصل، الزامات این بخش نیز باید رعایت شود.

۱-۵-۵-۳ کاشف های خودکار حریق

طراحی و محل نصب کاشف ها باید مطابق ضوابط بخش ۷-۵-۳ باشد. به علاوه، کاشف های دود باید مطابق مشخصات اعلام شده در همان بخش فراهم و به یک سیسـتم اعـلام حریـق خودکـار وصـل شوند.

فعال سازی هر کاشف که وجود آن طبق این بخش لازم است، بایـد سیسـتم صـوتی و اعـلام خطر را طبق سناریوی ایمنی حریق ساختمان به کار اندازد.

کاشف های دود باید در محل هـای زیـر نصب شوند:

۱- در همه اتاق های تجهیزات مکانیکی، الکتریکی، مخابرات، یا اتاق های مانند آنهـا و در اتـاق هـای تجهیزات آسانسورها و لابی آنها.

۲- در پلنیوم هوای برگشتی اصلی و تخلیه هر سیستم هوارسانی که دارای ظرفیـت بـیش از ۰/۹۴ متر مکعب بر ثانیه (معادل ۲۰۰۰ فوت مکعب بر دقیقه) باشد. لازم است این کاشف هـا در یـک محل قابل دسترس بعد از اتصال آخرین کانال هوا به پلنیوم قرار داده شود.

۳- در هر اتصال یک کانال هوای برگشتی یا محفظه (پلنیوم) به یک کانـال عمـودی یـا رایـزر، در سیستم تهویه ای که برای دو طبقه یا بیشتر به کار میرود.

در تصرف هـای گـروه هـای (م ـ۱) و  (م ـ۲)  در هر رایزر هوای برگشتی که بیش از ۲.۴ متر مکعب ( معادل ۵۰۰۰ فوت مکعب بر دقیقه)  از آن منتقل نم یشود و در آن از بیش از ۱۰ بازشوی ورودی هوا استفاده نمی شود، مـی تـوان از یک کاشف دود استفاده نمود.

۲-۵-۵-۳ قطع کننده دستی
در همه مناطق اعلام کننده، یک قطع کننده دستی برای سیستم اعلام خطر باید فراهم شود.

۳-۵-۵-۳ پیام های زنده صوتی
سیستم صوتی و اعلام خطر باید امکان پخش پیام های صوتی زنده افراد را با بلندگوهای نصب شده درآسانسورها، پلکان خروج و طبقات منتخب، داشته باشد.

۶-۵-۳ مرکز کنترل یا اتاق فرمان
در تمام تصرف های انباری، صنعتی و مخاطره آمیز، ایجاد فضایی به عنـوان مرکـز کنتـرل یـا اتـاق فرمان، با حضور دست کم یک مسئول ایمنی که عهـده دار اعـلام حریـق و شـرایط اضـطرار باشـد، ضروری است.

در ساختمان هایی که طبقه قابل دسترس مورد نیاز، با فاصله چهار طبقه یا بیشتر در بالا یـا پـایین تراز تخلیه خروج قراردارد، باید حداقل یک آسانسور با قابلیت حمل صندلی چرخدار از فضـای پنـاه گرفتن منطبق با شرایط بند ، ۶-۱۰-۶-۳ یا از یک خروج افقی، قابل دسترس باشد.

همچنـین لازم است تا یک منبع برق کمکی مناسب و آماده به کار برای این آسانسورها تـأمین شـود.

(بـه تعریـف “قابل دسترس” در بخش ۱-۱-۳ مراجعه شود).

تبصره ها:

۱- در پارکینگ های باز، نیاز نیست که آسانسور از یک فضای پنـاه گـرفتن یـا خـروج افقـی، قابـل دسترس باشد.
۲- در ساختمان هایی که به طور سرتاسری به سیسـتم شـبکه بارنـده خودکـار تأییـد شـده مجهـز هستند، نیازی نیست که آسانسورها از یک فضای پناه گرفتن یـا خـروج افقـی، قابـل دسـترس باشند.

لابی آسانسور
در هر طبقه، هر آسانسوری که به یک کریدور دارای درجه بندی مقاومت در برابر آتش، مطابق بنـد ۴-۲-۳-۶-۳ باز میشود، باید دارای یک لابی باشد.

لابی بایـد آسانسـورها را از کریـدور بـه وسـیله دیوار جداکننده آتش و بازشوهای محافظت شده جدا نماید.

لابی هـای آسانسـور بایـد دارای حـداقل یک راه خروج مطابق شرایط فصل ۶-۳ و سایر ضوابط این مقررات باشند.

تبصره ها:
۱- در طبقه همکف خیابان تأمین لابی آسانسور الزامی نیست، به شرطی کـه تمـام طبقـه همکـف خیابان به شبکه بارنده خودکار تأیید شده مجهز باشد.
۲- برای آسانسورهایی که مطابق بند ۲-۶-۸-۳ نیاز به قرار گرفتن در دوربند شفت مقاوم در برابـر آتش نداشته باشند، تأمین لابی الزامی نیست.
۳- در ساختمان های غیر از گروه های د۳- و نیز غیر از ساختمان های بلنـد مرتبـه، در صـورتی کـه ساختمان به طور کامل به وسیله شبکه بارنده خودکار تأیید شده محافظت شده باشد، نیـاز بـه تأمین لابی آسانسور نیست.
۴- در صورتی که شفت آسانسور مطابق با بند ۶-۹-۳ مجهز به سیستم فشار مثبـت باشـد، تـأمین لابی آسانسور الزامی نیست.
۵-لابی آسانسور برای پارکینگ های باز الزامی نیست، به شرطی که آسانسور فقط به پارکینـگ بـاز اختصاص داشته باشد.
۶- برای ساختمان های مسکونی (مـ۲) با حداکثر ارتفاع ۲۳ متر از تراز زمین و بار تصـرف کمتـر از ۴۰ نفر (در هر طبقه)، نیازی به پیش ورودی اختصاصی (لابی) آسانسور نیست.

راهکار تنظیم فشار برای محافظت شفت آسانسور در برابر دود

چنانچه طبق استثنای شماره ۴ از بند ،۱-۱۰-۶-۸-۳ برای محافظت شفت آسانسور در برابـر نفـوذ دود، به جای تعبیه لابی آسانسور، از ایجاد فشار مثبت در شفت استفاده شود، باید بـا الزامـات ایـن بند تطابق نماید.

فشار مثبت در چاه باید بین ۲۵ تا ۶۷ پاسکال باشد.

هوای ورودی بایـد از بیـرون ساختمان و از یک محل تمیز تأمین شود، به طوری که حداقل ۶/۰ متر با هرگونـه سیسـتم خـروج هوا فاصله داشته باشد.
سیستم داکت هوای فشار مثبت باید با درجه ای حداقل برابر بـا مقاومـت شـفت آسانسـور در برابـر آتش، محافظت شود.

هرگونه سیستم کانال که جزئی از سیستم تنظیم فشار باشـد بایـد بـا همـان درجه بندی مقاومت در برابر آتش که برای شفت آسانسور الزامی است، محافظت شود. سیسـتم فـن باید برای هر شفت آسانسور مجزا باشد.

همچنین سیستم فن فراهم شده برای سیستم فشار مثبت باید مطابق با الزامـات مقاومـت در برابـر آتش مربوط به شفت آسانسور محافظت شود.

سیستم فن باید به کاشف دود مجهز باشد تا چنانچـه دود داخل سیستم فن شود، کاشف دود آن را به طور خودکار خاموش کند.

ظرفیت سیستم فن باید با یکی از شرایط زیر مطابقت نماید:

• – قابلیت تنظیم برای ظرفیت حداقل ۰/۴۸ متر مکعب بر ثانیه (۱۰۰۰ فوت مکعب بر دقیقه) برای هر درِ چاه آسانسور را داشته باشد؛
• – دارای محاسبات و طراحی مهندسی با مشخصات ثبت شده باشـد کـه بـه تأییـد مرجـع قـانونی کنترل ساختمان رسیده باشد.

در ساختمان های با

• طول مسیر قائم حرکت بیش از ۷ متر از کف ورودی اصلی

(معمولا بیش از سه طبقه)، تعبیه آسانسور الزامی میباشد (شکل ۱ پیوست ۳).

تبصره: در ساختمان های غیرمسکونی طول مسیر قائم حرکت از کف پایین ترین طبقه تا کف بالاترین طبقه محاسبه میشود (شکل ۲ پیوست ۳).