قوانین دوربندی حریق و دودبندی باکس پله و آسانسور ها

منطقه حريق:

بخشي از فضاي داخل ساختمان كه از اطـراف و سـقف و كـف بـه وسـيله اجـزاي ساختماني مقاوم در برابر آتش (مانند ديوارهاي مانع آتش، ديوارهاي جداكننده آتش و سيستم هاي كف/ سقف مقاوم در برابر آتش) محدود ميشود.

دوربند خروج:

جزئي از خروج كه از ديگر فضاهاي داخل ساختمان يا سـازه بـه وسـيله سـاختار داراي درجه بندي مقاومت در برابر آتش و محافظت كننده هاي بازشو جدا شده اسـت و مسـير عبـور محافظت شدهاي را به سمت يك تخليه خروج يا به يك معبـر عمـومي تـأمين مـي كنـد.

(همچنـين مراجعه شود به راه خروج).

دوربند شفت:

ديوارهاي تشكيل دهنده مرزهاي (بدنه) اطراف شفت (همچنين مراجعـه شـود بـه شفت)، كه عمدتاً طبق ضوابط اين مبحث نياز است تا متناسب بـا نـوع بهـره بـرداري و مشخصـات شفت، داراي درجه مقاومت در برابر آتش مشخص باشند.

گذرگاه خروج:

جزئي از خروج كه از تمامي فضاهاي داخلي ساختمان يا سازه به وسـيله سـاختار درجه بندي شده مقاوم در برابر آتش و محافظت كننده هاي بازشـو جـدا شـده اسـت و مسـير عبـور محافظت شدهاي را در جهت افقي به سمت يك تخليه خروج يا به يك معبر عمومي تأمين ميكند.

مانع آتش:

يك عنصر ساختماني افقي (مانند سقف) يا قائم (مانند ديوار) با درجه بنـدي مقاومـت در برابر آتش كه براي جلوگيري از گسترش آتش سوزي طراحي شده و داراي بازشوهـاي محافظـت شده در برابر آتش است. براي ديوار مانع آتش، مراجعه شود به .4-8-3

مانع دود:

يك پوسته پيوسته قائم يا افقي، مانند ديوار يا سقف كه براي محدود كردن حركت دود طراحي و ساخته شده است.

مانع آتش:

يك عنصر ساختماني افقي (مانند سقف) يا قائم (مانند ديوار) با درجه بنـدي مقاومـت در برابر آتش كه براي جلوگيري از گسترش آتش سوزي طراحي شده و داراي بازشوهـاي محافظـت شده در برابر آتش است.

براي ديوار مانع آتش، مراجعه شود به .4-8-3

ملاحظات لرزه اي و مقاومت سازه اي دوربند شفت ها

ملاحظات لرزه اي و مقاومت سازه اي دوربند شفت ها طرح و اجراي دوربند شفت پلكان ها و آسانسورها و انتخاب مصالح مربوط به آنها بايد از نظر مقاومت در برابر نيروهاي زلزله مطابق با مبحث ششم مقررات ملي ساختمان و آيين نامه شماره 2800 صورت گيرد.

همچنين يكپارچگي سازهاي و مقاومت ضربهاي دوربندهاي پلكان خروج و آسانسورها بايد مطابق با مباحث سازهاي مقررات ملي ساختمان از مشخصات لازم برخوردار باشد.

دوربندهاي محافظت شده در برابر دود
هر پلكان خروج مورد نياز براي طبقات با ارتفاع بيش از 23 متر از تراز زمين، بايد علاوه بر الزامـات مقاومت در برابر آتش كه در بخش هاي مربوط ارائه شده است، در برابر نفوذ دود مطـابق بـا بخـش 5-9-3 محافظت شده باشد.

5-5-3 ضوابط تكميلي ساختمانهاي بلند
ساختمان هاي بلند بايد به سيستم كشف و اعلام حريق خودكار مجهز باشند.

در تمام ساختمان هاي بلند با هر نوع تصرف با ارتفاع بيش از 23 متر بالاي تراز زمـين (بـراي كـف بـالاترين طبقـه قابـل تصرف)، علاوه بر الزامات بيان شده در قسمت هاي ديگر اين فصل، الزامات اين بخش نيز بايد رعايت شود.

1-5-5-3 كاشف هاي خودكار حريق

طراحي و محل نصب كاشف ها بايد مطابق ضوابط بخش 7-5-3 باشد. به علاوه، كاشف هاي دود بايد مطابق مشخصات اعلام شده در همان بخش فراهم و به يك سيسـتم اعـلام حريـق خودكـار وصـل شوند.

فعال سازي هر كاشف كه وجود آن طبق اين بخش لازم است، بايـد سيسـتم صـوتي و اعـلام خطر را طبق سناريوي ايمني حريق ساختمان به كار اندازد.

كاشف هاي دود بايد در محل هـاي زيـر نصب شوند:

1- در همة اتاق هاي تجهيزات مكانيكي، الكتريكي، مخابرات، يا اتاق هاي مانند آنهـا و در اتـاق هـاي تجهيزات آسانسورها و لابي آنها.

2- در پلنيوم هواي برگشتي اصلي و تخليه هر سيستم هوارساني كه داراي ظرفيـت بـيش از 0/94 متر مكعب بر ثانيه (معادل 2000 فوت مكعب بر دقيقه) باشد. لازم است اين كاشف هـا در يـك محل قابل دسترس بعد از اتصال آخرين كانال هوا به پلنيوم قرار داده شود.

3- در هر اتصال يك كانال هواي برگشتي يا محفظه (پلنيوم) به يك كانـال عمـودي يـا رايـزر، در سيستم تهويه اي كه براي دو طبقه يا بيشتر به كار ميرود.

در تصرف هـاي گـروه هـاي (م ـ1) و  (م ـ2)  در هر رايزر هواي برگشتي كه بيش از 2.4 متر مکعب ( معادل 5000 فوت مكعب بر دقيقه)  از آن منتقل نم يشود و در آن از بيش از 10 بازشوي ورودي هوا استفاده نمي شود، مـي تـوان از يك كاشف دود استفاده نمود.

2-5-5-3 قطع كننده دستي
در همه مناطق اعلام كننده، يك قطع كننده دستي براي سيستم اعلام خطر بايد فراهم شود.

3-5-5-3 پيام هاي زنده صوتي
سيستم صوتي و اعلام خطر بايد امكان پخش پيام هاي صوتي زندة افراد را با بلندگوهاي نصب شده درآسانسورها، پلكان خروج و طبقات منتخب، داشته باشد.

6-5-3 مركز كنترل يا اتاق فرمان
در تمام تصرف هاي انباري، صنعتي و مخاطره آميز، ايجاد فضايي به عنـوان مركـز كنتـرل يـا اتـاق فرمان، با حضور دست كم يك مسئول ايمني كه عهـده دار اعـلام حريـق و شـرايط اضـطرار باشـد، ضروري است.

 دوربندي راه هاي خروج قائم

هر راه خروج قائم كه طبقات يك بنا را به هم مربوط كند، بايد به نحوي دوربندي و محافظت شود كه از گسترش

• شعله هاي آتش،
• دود و
• ساير محصولات ناشي از حريق

از طبقـه اي بـه طبقـه ديگـر، مطابق الزامات اين مبحث، جلوگيري گردد.

دوربندهاي الزامي خروج

راه پله هاي داخلي خروج و شيبراه هاي داخلي خروج بايد با موانع حريق دوربندي شوند.

دوربندهاي خروج قائم، كه

• چهار طبقه يا بيشتر را بالاتر از تراز زمين به يكديگر مرتبط مي سازند و
• راه پله هـا در تصرف هاي مخاطره آميز،

بايد با ساختارهاي غير قابل سوختن داراي حداقل دو سـاعت مقاومـت در برابر آتش باشند.

دوربندهاي خروج قائم كه

• كمتر از چهار طبقه روي تراز زمين را به يكديگر مرتبط مي كنند،

بايد داراي حداقل يك ساعت مقاومت در برابر آتش باشند.

(نيم طبقـه هـا در ايـن محاسـبه منظور نمي شود.)

(دوربند خروج نبايد، به جز راه خـروج، بـراي هـيچ هـدف ديگـري اسـتفاده شـود.)

دوربندها بايد مطابق با الزامات بخش 5-8-3 (ديوارهاي مانع آتش) ساخته شوند.

تبصره ها:

دوربند پلكان در موارد زير الزامي نيست:

1. در تصرف هايي غير از گروه تصرف هاي (خ) و (د)، كه بار تصـرف آن كمتـر از 10 اسـت و فقـط يك طبقه بالاتر از سطح تخليه خروج قراردارد.
2. خروج هاي ساختمان هاي گروه (ت5-)، كه در آن تمام بخش هاي راه هاي خروج به طور كلي بـه فضاي بيرون باز ميشوند.
3. پلكان هاي داخل واحد مسكوني تكي يا واحـد خـواب در تصـرف (م2-) و واحـدهاي خـواب در تصرفهاي گروه (م1-).
4. پلكان هايي كه جزو راه خروج الزامي محسوب نمي شوند، در صورتي كه با شرايط بند 2-6-8-3 مطابقت داشته باشند.
5. پلكان هاي موجود در سازه هاي پاركينگ باز كه تنها براي اين سازه از آنها استفاده ميشود.
6. در تصرف هايي به جز گروه هاي (خ) و (د)، حداكثر 50 درصـد پلكـان هـاي خـروج كـه مـرتبط كنندة دو طبقه متوالي هستند را مي توان بدون دوربند ساخت، به شرط آن كـه حـداقل دو راه خروج از هر دو كف كه داراي پلكان هاي بدون دوربند است، تأمين شده باشد. همچنين ايـن دو طبقه نبايد به كف هاي ديگر باز باشند.
7. در صورتي كه پلكان هـاي داخلـي راه خـروج فقـط طبقـات اول و دوم را مـرتبط سـازند و كـل ساختمان نيز به شبكة بارندة خودكار تأييد شده مجهز باشد، محدوديت 50 در صد پلكان هـاي خروج وجود ندارد.

3-3-3-6-3 دوربندهاي الزامي خروج

راه پله هاي داخلي خروج و شيبراه هاي داخلي خروج بايد با موانع حريق دوربندي شوند.

دوربندهاي خروج قائم، كه

• چهار طبقه يا بيشتر را بالاتر از تراز زمين به يكديگر مرتبط ميسازند و
• راه پله هـا در تصرفهاي مخاطره آميز،

بايد با ساختارهاي غير قابل سوختن داراي حداقل دو سـاعت مقاومـت در برابر آتش باشند.

دوربندهاي خروج قائم كه

• كمتر از چهار طبقه روي تراز زمين را به يكديگر مرتبط مي كنند،

بايد داراي حداقل يك ساعت مقاومت در برابر آتش باشند.

نيم طبقـه هـا در ايـن محاسـبه منظور نميشود.

دوربند خروج نبايد، به جز راه خـروج، بـراي هـيچ هـدف ديگـري اسـتفاده شـود.

دوربندها بايد مطابق با الزامات بخش 5-8-3 (ديوارهاي مانع آتش) ساخته شوند.

 نازك كاري دوربندها
در تمام خروج ها (پلكان خروج، گذرگاه خروج، خروج افقي)، كه ضوابط ايـن مقـررات، دوربنـدي و جداسازي آنها را الزامي اعلام كرده باشـد، بايـد بـراي جلـوگيري از گسـترش آتـش و دود، مصـالح نازك كاري ديوارها و سقفها با الزامات فصل 7-3 مطابقت داشته باشد.

درجه بندي مقاومت در برابر آتش
ساختار دوربند شفت در ساختمان هاي با ارتفاع 4 طبقه روي تراز زمين يا بيشتر بايـد از نـوع غيـر قابل سوختن و حداقل دو ساعت مقاوم در برابر آتش باشد. براي ساختمانهاي با ارتفاع كمتـر از 4 طبقه، دوربند شفت بايد حداقل يك ساعت مقاوم در برابر آتش باشد.

دوربندهاي پلكان محافظت شده در برابر دود

هر جا كه در اين مبحث، محافظت دوربندهاي پلكان در برابر دود لازم باشد، بايد ضوابط اين بخش مورد رعايت قرار گيرد.

دوربند محافظت شده در برابر دود، شامل يك فضاي دوربند شده مقـاوم در برابر آتش مطابق با ضوابط 3-3-3-6-3 و 6-8-3 است كه علاوه بر آن، مطابق با ضوابط اين بخش، به وسيله يكي از روش هاي زير در برابر نفوذ دود نيز محافظت شده است:

• – تأمين يك لابي تهويه شده؛
• – يك بالكن خارجي باز؛
• – ايجاد فشار مثبت.

دسترسي
دسترسي به پلكان محافظت شده در برابر دود بايد از طريق يك لابـي يـا يـك بـالكن خـارجي بـاز باشد.

حداقل عرض لابي بايد برابر با عرض مورد نياز كريدور منتهي به آن باشد، ولي در هـر صـورت نبايدكمتر از 110سانتيمتر باشد و طول آن نيز بايد حداقل 1/8 متر در جهت پيمايش خروج باشد.
در صورت استفاده از روش فشار مثبت، نياز به دسترسي از طريق لابي وجود نـدارد. در هـر صـورت فضاهاي قابل تصرف (واحدهاي مسكوني، تجاري، اداري، …) نبايـد بـه صـورت مسـتقيم بـه پلكـان باز شود.

راهكار تنظيم فشار براي محافظت شفت آسانسور در برابر دود

چنانچه طبق استثناي شماره 4 از بند ،1-10-6-8-3 براي محافظت شفت آسانسور در برابـر نفـوذ دود، به جاي تعبيه لابي آسانسور، از ايجاد فشار مثبت در شفت استفاده شود، بايد بـا الزامـات ايـن بند تطابق نمايد.

فشار مثبت در چاه بايد بين 25 تا 67 پاسكال باشد.

هواي ورودي بايـد از بيـرون ساختمان و از يك محل تميز تأمين شود، به طوري كه حداقل 6/0 متر با هرگونـه سيسـتم خـروج هوا فاصله داشته باشد.
سيستم داكت هواي فشار مثبت بايد با درجه اي حداقل برابر بـا مقاومـت شـفت آسانسـور در برابـر آتش، محافظت شود.

هرگونه سيستم كانال كه جزئي از سيستم تنظيم فشار باشـد بايـد بـا همـان درجه بندي مقاومت در برابر آتش كه براي شفت آسانسور الزامي است، محافظت شود. سيسـتم فـن بايد براي هر شفت آسانسور مجزا باشد.

همچنين سيستم فن فراهم شده براي سيستم فشار مثبت بايد مطابق با الزامـات مقاومـت در برابـر آتش مربوط به شفت آسانسور محافظت شود.

سيستم فن بايد به كاشف دود مجهز باشد تا چنانچـه دود داخل سيستم فن شود، كاشف دود آن را به طور خودكار خاموش كند.

ظرفيت سيستم فن بايد با يكي از شرايط زير مطابقت نمايد:

• – قابليت تنظيم براي ظرفيت حداقل 0/48 متر مكعب بر ثانيه (1000 فوت مكعب بر دقيقه) براي هر درِ چاه آسانسور را داشته باشد؛
• – داراي محاسبات و طراحي مهندسي با مشخصات ثبت شده باشـد كـه بـه تأييـد مرجـع قـانوني كنترل ساختمان رسيده باشد.

درساختمان هاي بلند ( گروه )8 ، محفظه پله اي كـه در راه خـروج واقـع شـود، بايـد بطـور مكانيكي تهويه و فشار مثبت داشته باشد