قوانین مربوط به جزییات طراحی و ساخت پله

دوربندهای محافظت شده در برابر دود
هر پلکان خروج مورد نیاز برای طبقات با ارتفاع بیش از ۲۳ متر از تراز زمین، باید علاوه بر الزامـات مقاومت در برابر آتش که در بخش های مربوط ارائه شده است، در برابر نفوذ دود مطـابق بـا بخـش ۵-۹-۳ محافظت شده باشد.

 دوربندی راه های خروج قائم

هر راه خروج قائم که طبقات یک بنا را به هم مربوط کند، باید به نحوی دوربندی و محافظت شود که از گسترش

• شعله های آتش،
• دود و
• سایر محصولات ناشی از حریق

از طبقـه ای بـه طبقـه دیگـر، مطابق الزامات این مبحث، جلوگیری گردد.

ارتفاع سقف

ارتفاع سقف راه های خروج در هیچ قسمت نباید کمتر از ۲/۱ متر باشد.

تبصره ها:

1. برجستگی های مجاز مطابق بند    ۳-۶-۲-۱۳
2. ارتفاع سرگیر راه پله ها مطابق بند  ۳-۶-۴-۳-۳
3. ارتفاع سرگیر شیبراه مطابق بند     ۳-۶-۴-۴-۳
4. ارتفاعِ “در”، مطابق بند                 ۳-۶-۴-۲-۲

۱۳-۲-۶-۳  (برجستگی های مجاز)

قسمت های برآمده

قسمت های برآمده باید مطابق الزامات بندهای ۱-۱۳-۲-۶-۳ تا ۳-۱۳-۲-۶-۳ باشند.

۱-۱۳-۲-۶-۳  (برجستگی های مجاز) (قسمت های برآمده)

سرگیر
قسمت های برآمده در زیر سقف را میتوان در پایین تر از حداقل ارتفاع لازم سقف قید شده در بنـد ۱۲-۲-۶-۳ قرار داد، به شرطی که در تمام سطوح عبور و مرور، شامل مسیرهای تـردد، راهروهـا و گذرگاه ها، حداقل بلندی قد راه برابر با ۲۰۰ سانتیمتر رعایت شود.

برآمدگی ها نباید موجب کاهش ارتفاع بیش از %۵۰ از مساحت سطح سقف راه خروج گردد.

تبصره: وسایل کنترل کننده حرکت در مانند آرام بند یا نگهدارنده حرکت در، نباید بلنـدی قـد راه را به کمتر از ۱۹۵ سانتیمتر کاهش دهند.

۲-۱۳-۲-۶-۳ (برجستگی های مجاز)  (قسمت های برآمده)

پیش آمدگی های افقی
در محل های عبور، عناصر سازهای، تجهیزات و مبلمان ثابت یا غیر ثابت با ارتفـاع بـین ۷۰ تـا ۲۰۰ سانتیمتر از سطح کف، نباید بیش از ۱۰ سانتیمتر پیش آمدگی افقی داشته باشند.

یادآوری: این ضابطه برای پیش گیری از برخورد افراد با پیش آمدگی های قرار گرفته در ایـن ارتفـاع است. همچنین، امکان تشخیص پیش آمدگی های قرار گرفتـه در ایـن ارتفـاع بـرای نابینایـان وکـم بینایان با عصا وجود ندارد.

۳-۱۳-۲-۶-۳  (برجستگی های مجاز) (قسمت های برآمده)

عدم اشغال پهنای مفید
برجستگی ها و پیش آمدگی های اجسام نباید حداقل پهنای مفیـد مسـیرهای قابـل دسـترس را بـه کمتر از الزامات مربوطه در این مقررات کاهش دهند.

تغییر تراز کف

در راه های خروج، اگر تغییر تراز کف کمتر از ۳۰ سـانتیمتـر وجـود داشـته باشـد، بایـد از سـطوح شیبدار استفاده شود.

اگر شیب از یک واحد قائم در ۲۰ واحد افقی (شیب ۵ درصد) بزرگتر باشد، باید از شیبراه های مطابق بند ۴-۴-۶-۳ استفاده شود.

در صورتی که اختلاف تراز ۱۵۰ میلیمتر یا کمتر باشد، شیبراه باید به میله دستگرد یا کفپوشی که رنگ آن متضاد با کفپـوش قسـمتهـای مجاور است مجهز گردد، تا عبورکنندگان متوجه اختلاف تراز شوند.

 عرض گذرگاه خروج

عرض هر گذرگاه خروج باید مطابق ظرفیت خروج در نظر گرفته شود و مطابق بخـش هـای ۵-۶-۳ و ۶-۶-۳ برای بیشترین تعداد متصرفانی که ممکن است از آن عبور کنند، کافی باشد.

این عرض در هر حال نباید کمتر از ۱۱۰ سانتیمتر باشد، به جز برای بار تصرف کمتر از ۵۰ کـه در ایـن صـورت میتوان آنرا حداقل ۹۰ سانتیمتر گرفت.

در مواردی که گذرگاه خروج در انتهای چنـد خـروج واقـع گردد، عرض آن باید دستکم برابر مجموع پهنای الزامی تمام خروج های منتهی به آن باشد.

۳-۳-۳-۶-۳ دوربندهای الزامی خروج

راه پله های داخلی خروج و شیبراه های داخلی خروج باید با موانع حریق دوربندی شوند.

دوربندهای خروج قائم، که

• چهار طبقه یا بیشتر را بالاتر از تراز زمین به یکدیگر مرتبط میسازند و
• راه پله هـا در تصرفهای مخاطره آمیز،

باید با ساختارهای غیر قابل سوختن دارای حداقل دو سـاعت مقاومـت در برابر آتش باشند.

دوربندهای خروج قائم که

• کمتر از چهار طبقه روی تراز زمین را به یکدیگر مرتبط می کنند،

باید دارای حداقل یک ساعت مقاومت در برابر آتش باشند.

نیم طبقـه هـا در ایـن محاسـبه منظور نمیشود.

دوربند خروج نباید، به جز راه خـروج، بـرای هـیچ هـدف دیگـری اسـتفاده شـود.

دوربندها باید مطابق با الزامات بخش ۵-۸-۳ (دیوارهای مانع آتش) ساخته شوند.

 نازک کاری دوربندها
در تمام خروج ها (پلکان خروج، گذرگاه خروج، خروج افقی)، که ضوابط ایـن مقـررات، دوربنـدی و جداسازی آنها را الزامی اعلام کرده باشـد، بایـد بـرای جلـوگیری از گسـترش آتـش و دود، مصـالح نازک کاری دیوارها و سقفها با الزامات فصل ۷-۳ مطابقت داشته باشد.

ارتفاع طی شده
حداکثر اختلاف تراز دو سطح افقی متوالی شامل کف هر یک از طبقـات و یـا پاگردها،کـه بـا یـک سلسله پلکان پیموده میشود، ضمن رعایت الزامات مبحث چهارم مقررات ملی سـاختمان، نبایـد از ۳۷۰ سانتیمتر بیشتر باشد، مگر در راه پله های قابل دسترس الزامی برای افراد معلول، که بایـد بـا ضوابط بخش ۱۰-۶-۳ منطبق باشد.

 عرض راه پله
هر راه پله باید دستکم ۱۱۰ سانتیمتر عرض مفید داشته باشد، مگر آنکه مجموع تعداد متصـرفان تمام طبقات استفاده کننده از راه پله کمتر از ۵۰ نفر باشد، که در آن صورت، عرض مفید را میتـوان به حداقل ۹۰ سانتیمتر کاهش داد.

در هیچ قسمت از طول مسیر، نباید عرض راه پله هـا و پاگردهـا کاهش یابد.

 ارتفاع سرگیر
ارتفاع غیر سرگیر هر راه پله تا سقف بالای آن باید دستکم ۲۰۵ سانتیمتر باشد، که از خط فرضی متصل کننده لبه پله ها، به صورت عمود اندازه گیری می شود.

این حداقل ارتفاع باید به طور پیوسـته در بالای راه پله تأمین شده باشد و در پایین راه پله، به اندازه یک کف پله جلوتر از پایین تـرین پلـه، برقرار باشد.

همچنین، حداقل ارتفاع آزاد مذکور باید در عرض کامل راه پله و پاگرد نیز وجود داشته باشد.

یکسانی اندازه ها
شکل و اندازه ارتفاع و کف پله ها باید یکسان باشد. رواداری بین اندازه بـزرگتـرین و کوچـکتـرین ارتفاع، یا میان بزرگترین و کوچکترین کف پله نباید در هر خیز (بال) پله ها بیش از ۱۰ میلیمتـر باشد.

تبصره ها:
۱- اندازه های نابرابر ارتفاع پله های راهرویی، مطابق بخش ضوابط اختصاصی تصرف های تجمعی.
۲- در جایی که پایین یا بالای پله به راهی عمومی، پیاده رو یا سـواره رویـی دارای شـیب در جهـت عمود بر مسیر حرکت پله، می پیوندد، ارتفاع پیشانی بالا یا پایین مجـاز اسـت در امتـداد شـیب، تـا ارتفاع کمتر از۸۰ میلیمتر به ازاء هر متر پهنای پله، و حداکثر به میزان ۱۰۰ میلیمتر کاهش یابـد.
در چنین حالتی، تغییر ارتفاع پیشانی بالا یا پایین نباید از یـک واحـد عمـودی در ۱۲ واحـد افقـی (شیب ۸ درصد) در عرض پلکان بیشتر باشد.

نصب میله های دستگرد
پلکان های واقع در راه خروج باید در هر دو طرف مطابق شرایط بند ۵-۴-۶-۳ دارای میله دسـتگرد (نرده دستگیر) باشند. پیش بینی و نصب میله های دستگرد در پله های عریض باید مطابق شرایط بند ۲-۵-۴-۶-۳ انجام شود.

راهکار تنظیم فشار برای محافظت شفت آسانسور در برابر دود

چنانچه طبق استثنای شماره ۴ از بند ،۱-۱۰-۶-۸-۳ برای محافظت شفت آسانسور در برابـر نفـوذ دود، به جای تعبیه لابی آسانسور، از ایجاد فشار مثبت در شفت استفاده شود، باید بـا الزامـات ایـن بند تطابق نماید.

فشار مثبت در چاه باید بین ۲۵ تا ۶۷ پاسکال باشد.

هوای ورودی بایـد از بیـرون ساختمان و از یک محل تمیز تأمین شود، به طوری که حداقل ۶/۰ متر با هرگونـه سیسـتم خـروج هوا فاصله داشته باشد.
سیستم داکت هوای فشار مثبت باید با درجه ای حداقل برابر بـا مقاومـت شـفت آسانسـور در برابـر آتش، محافظت شود.

هرگونه سیستم کانال که جزئی از سیستم تنظیم فشار باشـد بایـد بـا همـان درجه بندی مقاومت در برابر آتش که برای شفت آسانسور الزامی است، محافظت شود. سیسـتم فـن باید برای هر شفت آسانسور مجزا باشد.

همچنین سیستم فن فراهم شده برای سیستم فشار مثبت باید مطابق با الزامـات مقاومـت در برابـر آتش مربوط به شفت آسانسور محافظت شود.

سیستم فن باید به کاشف دود مجهز باشد تا چنانچـه دود داخل سیستم فن شود، کاشف دود آن را به طور خودکار خاموش کند.

ظرفیت سیستم فن باید با یکی از شرایط زیر مطابقت نماید:

• – قابلیت تنظیم برای ظرفیت حداقل ۰/۴۸ متر مکعب بر ثانیه (۱۰۰۰ فوت مکعب بر دقیقه) برای هر درِ چاه آسانسور را داشته باشد؛
• – دارای محاسبات و طراحی مهندسی با مشخصات ثبت شده باشـد کـه بـه تأییـد مرجـع قـانونی کنترل ساختمان رسیده باشد.

۳-۲-۴-۶-۳ کف یا پاگرد طرفین در
در هر طرف در، باید یک کف یا پاگرد پله قرار داشته باشد. تراز سطح این کف یا پاگرد پله بایـد در هر دو طرف در یکسان باشد.

ایجاد اختلاف سطح در دو سمت درگاه ها تـا فاصـله ای دسـتکـم بـه اندازه عرض بزرگترین لنگه در یا عرض راه پله، هرکدام که بزرگتر است، مجاز نیست، مگر در مورد درهای خروج واقع در جدارهای خارجی خانه های یک یا دو خانواری، که پایین تر بودن سـطح کـف بیرونی درگاه ها تا حداکثر ۱۷ سانتیمتر نسبت به سطح کف درونی درگاه بلامانع است.
پاگرد پله در هر دو سمت درگاه باید تراز باشد، مگر پاگرد پله های خارجی کـه مجـاز اسـت شـیبی کمتر از ۰/۲۵ واحد عمودی در ۱۲ واحد افقی (شیب ۲ درصد) داشته باشند.
درها در حالت کاملاً باز نباید ابعاد الزامی را بیش از ۱۸/۰ سانتیمتر کاهش دهنـد. زمـانی کـه بـار تصرف پاگرد ۵۰ یا بیشتر باشد، درها در هیچ حالتی نباید عرض پاگرد را به کمتـر از نصـف عـرض الزامی کاهش دهند.

طول این پاگردها در راستای مسیر پیمـایش نبایـد کمتـر از ۱۱۰ سـانتیمتـر باشد، به جز واحدهای مستقل گروه (م۲-) که در آنها طول ۹۰ سانتیمتر کافی است.

در راه پلۀ ساختمان، حداقل اندازه عمق کفپله ۰/۲۸ متر است. ارتفاع پله باید به میزانی باشد که مجموع اندازه کف پله و دو برابر ارتفاع آن بین ۰/۶۳ تا ۰/۶۴ متر باشد.
عمق کف پله از لبه یک کف پله تا تصویر افقی لبه کف پله بعدی اندازهگیری میشود. یکسان بودن اندازه کف و عمق پله در یک شیب پلکان الزامی است.

در تمام ساختمانها میزان حداقل عرض پلۀ الزامی، بر حسب نوع و بار تصرف و متناسب با تعداد استفاده کنندگان تعیین میگردد.

در هر صورت پله هایی با عرض مفید کمتر از ۱/۱۰ متر و قفسه پله های دارای پاگردی که عموم از آن استفاده کنند با عرض کمتر از۲/۴۰ متر مجاز نیست، مگر آنکه در مقررات اختصاصی تصرفی به گونه ای دیگر تعیین شده باشد.

۴-۷-۱-۵-۴

حداقل عرض یا شعاع پاگرد، مساوی عرض پله میباشد.

۵-۷-۱-۵-۴

حداکثر تعداد پله های بین دو پاگرد در سـاختمان هـای مـورد اسـتفاده افـراد دارای معلولیت و کم توانان جسمی حرکتی باید ۱۲ پله باشد.

۶-۷-۱-۵-۴

حداقل ارتفاع غیر سرگیر پله ها و پاگردهای آنها در تمـام طـول مسـیر ۲/۰۵ متـر است که از لبه هر کف پله اندازهگیری میشود.

در ساختمان های گروه ۱ تا ۳ با تصرف مسکونی، حداقل عرض پله مستقیم ۰/۹۰ متر و حداقل عرض پله ای که دارای گردش یا پاگرد باشد، ۱/۱۰ متر است.

۴-۱-۱-۷-۴

در ساختمان های مسکونی گروه ۴ تا ،۷ حداقل عرض پلۀ مستقیم ۱/۱۰ متر و حداقل عرض قفسه پله ای که دارای پاگرد باشد، ۲/۴۰ متر است.

۵-۱-۱-۷-۴

در ساختمان های مسکونی گروه ،۸ اندازه های راه پله و قفسۀ آن بر اساس جمعیت متصرف و الزامات راه های خروج در مبحث سوم مقررات ملّی ساختمان تعیین میشود.

حداقل پهنای الزامی راهرو های مستقیم و پلکان های داخلی واحدهای مسکونی ۰/۹۰ متر است.

۷-۱-۱-۷-۴

در پلکان های داخلی واحدهای مسکونی که

• قابل دسترس بودن آنها برای افراد معلول مطابق ضوابط مربوط الزامی نباشد یا
• پلکان های دارای ۴ پله و کمتر،

نیازی به نصب میلۀ دستگرد ندارند، در سایر موارد لازم است که حداقل در یک طرف آنها میله دستگرد نصب شود.

در این حالت، میله دستگرد تنها باید از بالاترین ارتفاع پله به پایین ترین ارتفاع پله امتداد داشته باشد و نیازی به برگشتن انتهای میله دستگرد یا امتداد بیشتر از طول پله یا شیبراه ندارد.